Каложская царква

koloshcerk

Барыса-Глебская царква - унікальны ўзор старажытнага каменнага дойлідства, узведзеная майстрамі гродзенскай архітэктурнай школы. Праект царквы належыць да традыцый візантыйскай храмавай архітэктуры, але пры гэтым не мае прамых аналагаў ні ў старажытнарускім, ні ў балканскім дойлідстве. Па плане Каложа - гэта шасцістопны, трохапсідны храм з дадатковай прасторай у прадалтарнай часткі. Яго ўнікальная асаблівасць - мноства керамічных сасудаў-галаснікоў, убудаваных у скляпенні сцен, якія выходзяць вонкі горлачкамі, дзякуючы чаму многія стагоддзі тут захоўваецца выдатная акустыка і так цудоўна гучаць царкоўныя спевы. Акрамя таго, апорныя слупы маюць рэдкае для праваслаўных храмаў круглае сячэнне, і пры невялікіх памерах будынка (даўжыня - 21, 5 м, шырыня - 13, 5 м) унутры царква здаецца прасторнай. Гэта дасягаецца і за кошт сцен (таўшчыня - каля 1,2 м), у муры якіх выкарыстоўвалася вельмі тонкая і пляскатая цэгла-плінфа.

Яшчэ адна знакамітая асаблівасць Каложы - упрыгожванне фасадаў і сцен устаўкамі з вялікіх паліраваных камянёў і шматколерных маёлікавыя плітак у форме крыжоў. Унутранае ўбранне Каложскай царквы ўпрыгожвалі ўнікальныя фрэскі, фрагменты якіх былі знойдзеныя ў 1970-х на алтарным зборы і ў нішах. Сёння Каложская царква - адзін з самых старажытных дзеючых храмаў у Беларусі, дзе праводзяцца богаслужэнні. Таксама пры Свята-Барыса-Глебскай царкве дзейнічаюць нядзельная школа і дамавы храм у гонар іконы Божай Маці Каложскай. У 1990-я гады з-за пагрозы новых апоўзняў пры ўдзеле замежных спецыялістаў былі праведзены работы па ўмацаванні берага ракі. У той жа час навукоўцы прапанавалі праекты рэканструкцыі Каложскай царквы - па вобразу XII стагоддзя і да катастрофы 1853 года.

Аднак складаныя геалагічныя ўмовы мясцовасці і недахоп дакладных звестак аб першапачатковым абліччы храма запавольвалі ход работ. Пазней у архівах былі знойдзены чарцяжы заходняй і паўднёвай сцен Каложы, зробленыя за год да вялікага абрушэння. Архітэктарамі быў абгрунтаваны праект рэканструкцыі Каложскай царквы ў абліччы да 1853 года. Дакументаў аб храме ХII стагоддзя, які на працягу стагоддзяў змяняўся, мала, аднак новыя звесткі могуць быць улічаны ў праекце. У 2010 годзе ў Беларусі пачалася грамадская акцыя "Адновім Каложу разам!", з дапамогай якой збіраюцца сродкі на рэстаўрацыю старажытнай святыні. Акрамя таго, ёсць ідэя пабудаваць побач з храмам паменшаную копію-муляж Каложы XII стагоддзя. Адноўленая з дапамогай найноўшых тэхналогій і матэрыялаў, яна магла б стаць цікавым аб'ектам для турыстаў.

Са старажытных часоў у Барысаглебскім храме знаходзілася праваслаўная святыня - цудатворны абраз Божай маці, якая была копіяй Віленскай іконы Адзігітрыі. Згодна з легендай, вобраз Прасвятой Багародзіцы царквы завяшчаў жабрак, які па абяцанні насіў цудатворную святыню на грудзях. Распавядаюць, што на працягу стагоддзяў, пачынаючы з XVII стагоддзя, дзякуючы абразу шмат разоў адбываліся вылячэнні людзей ад хвароб. У 1915 г. абраз пры эвакуацыі быў вывезены ў Расію і страчана. Сёння ў царкве захоўваецца спіс, а пошукі сапраўднага ладу працягваюцца. Днём шанавання абраза і прастольным святам храма ў гонар іконы Божай Маці Каложскай лічыцца 25 мая. У гэты дзень праводзіцца літургія, праводзіцца хрэсны ход і ўрачысты малебен.

Чытаць таксама

Касцёл Св. Антонія Падуанскага

Турысты, якія любяць прыроду, ваду і спакой, часта наведваюць Паставы. Але далёка не ўсе ведаюць, што тут знаходзіцца шмат славутасцяў. У 1898-1904 гады пад кіраўніцтвам архітэктара Артура Гойбеля тут быў пабудаваны неагатычны касцёл Св. Антонія Падуанскага, які сёння з'яўляецца вертыкальным акцэнтам гістарычнага цэнтра Паставаў.

Царква Аляксандра Неўскага

Адзіны храм Мінска, які амаль цалкам захаваў сваё першапачатковае аблічча.

Касцёл Святой Троіцы ў Гервятах

Цудоўны касцёл у неагатычным стылі, які можа ўпрыгожыць любую еўрапейскую сталіцу, быў пабудаваны ў мястэчку Гервяты ў 1899-1903 гг. на сродкі князя Альшэўскага.