Купальская ноч

Святы ў гонар летняга сонцастаяння ёсць у многіх народаў Еўропы: Янаў дзень у Балгарыі, святы Ян у Венгрыі, Сан-Хуан у Іспаніі, Ліга ў Латвіі ... Ва ўсходніх славян гэта Іван Купала, але, бадай, менавіта ў Беларусі найбольш поўна захаваліся традыцыі Купалля, якое адзначаюць з асаблівым размахам. Магічныя абрады і рытуалы Купалля ўзніклі яшчэ ў язычніцкія часы. "Купала" азначалі "сярдзітае", "гарачае", "кіпячае гневам", "ярае" - менавіта так продкі ўяўлялі сонца і яго цудадзейную сілу. Падчас свята людзі дзякавалі і ўшаноўвалі магутныя стыхіі - Агонь, Ваду, Зямлю.

The Kupalle festival (Alexandria Gathers Friends) in Shklov District

A couple in love during Kupalle

З распаўсюджваннем хрысціянства да Купалля быў прымеркаваны дзень нараджэння Іаана Хрысціцеля. Сугучча слоў "купала" і "купаць", "апускаць у ваду" ў народнай свядомасці прывяло да змяшэння ў назве свята - Іван Купала. У абрадах беларускага Купалля цесна перапляліся старажытныя язычніцкія і больш познія хрысціянскія традыцыі. І сёння па праваслаўным календары свята адзначаюць у ноч з 6 на 7 ліпеня, па каталіцкім - 24 чэрвеня. З Купаллем звязана шмат дзіўных легенд і паданняў. У народзе верылі, што ў гэтую ноч рэкі свецяцца асаблівым прывідным святлом, а ў іх водах купаюцца душы памерлых у абліччы русалак. Па зямлі ходзяць ведзьмы, ведзьмакі і духі, якія імкнуцца нашкодзіць чалавеку, расліны і звяры размаўляюць, а сонца на досвітку "гуляе".

Kupala Night

Картинки по запросу купалье беларусь

Убачыць гэтыя цуды, зразумець мову звяроў і птушак можна з дапамогай кветкі папараці, якая, па павер'ях, зацвітае на імгненне раз у год. Гэты цуд даваў звышнатуральную здольнасць бачыць будучыню і знаходзіць схаваныя скарбы свету, але займець яго мог толькі вельмі смелы чалавек. Пошук "папараць-кветкі" - адзін з самых таямнічых рытуалаў купальскай ночы. На Купалле беларусы праводзілі яшчэ шмат сімвалічных абрадаў:

  • збор гаючых траў і кветак, якія набываюць у гэтую ноч асаблівую сілу;
  • рытуал ачышчэння агнём (праз купальскае вогнішча людзі скакалі, у ім спальвалі кола - "сонца", вопратку хворых, старыя рэчы);
  • варажба на будучыню (дзяўчыны пускалі па вадзе купальскія вянкі);
  • абрадавая вячэра;
  • рытуалы абароны дамоў і палёў ад нячыстай сілы;
  • прашэнне багатага ўраджаю і дастатку;
  • абрадавыя песні і карагоды, шумныя вясёлыя гульні;
  • рытуал ачышчэння вадой на досвітку, мыццё расой.

Belarusian girls steal make beautiful wreaths from flowers of the field before Kupalle to ask the fate about their betrothed ones

Картинки по запросу купалье беларусь

Здаўна ў Купаллі ўдзельнічалі ўсе жыхары паселішчаў ад малога да вялікага, бо толькі ўсеагульнае выкананне абрадаў забяспечвала дабрабыт. Кожны год з надыходам самых доўгіх летніх дзён і кароткіх начэй у Беларусі, на берагах рэк і азёр святкуюць Купалле. Сёння гэтыя гулянні аб'ядноўваюць старажытныя традыцыі і рытуалы, тэатралізаваныя канцэрты і вясёлыя гульні. Убачыць Купалле можна ў самых розных мясцовасцях Беларусі, але ёсць і найбольш вядомыя, масавыя гулянні.

A Belarusian girl during Kupalle

Картинки по запросу купалье беларусь

Самае маштабнае свята "Купалле" - "Александрыя збірае сяброў" - праходзіць у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. За некалькі гадоў яно стаў сапраўдным брэндам краіны: сюды прыязджаюць шматлікія госці не толькі з Беларусі, але і Расіі, Украіны, іншых краін свету. У Мінску купальскія святы праводзяцца ў Лошыцкім парку, Цэнтральным батанічным садзе, заапарку.

Картинки по запросу купалье беларусь

Kupala Night in Belarus

Чытаць таксама


«Ваджэнне Сулы»: падарунак з старажытнасці

Вы ведаеце, што такое «Ваджэнне Сулы»? Гэты беларускі абрад правялі ў вёсцы Маркавічы Гомельскага раёна. Сула - гэта дзіда, кідальная зброя. Магчыма, страла або Сула, пушчаная ў натоўп мужчын, была жэрабем: у каго патрапіць, таго прыносілі ў ахвяру язычніцкаму богу ўрадлівасці. Але гэта толькі здагадкі.

Дзяды

Гэта прахрысціянскае свята, якое выйшла з культу продкаў.

Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту (в. Азярцо)

Гэта ўнікальны для нашай краіны, адзіны ў Беларусі музей-скансэн, які ўяўляе сабой цэлую вёску з помнікамі дойлідства XVII-ХХ стагоддзяў.

Водгукі